दाङको लमही नगरपालिका–२, बरूवा गाउँमा बाह्रैमास सिँचाइ सुविधाले खेतबारी हरियाली बनाउँछ। राप्ती गाउँपालिका–१, भालुवाङस्थित राप्ती नदीको पुलनजिकैबाट प्रगन्ना सिँचाइ आयोजनाको पानीले यो गाउँको खेतमा सिँचाइ हुन्छ। अहिले गाउँ चैते मकैले ढाकिएको छ, र केही किसान मकै थन्क्याउँदै धान रोप्ने तयारीमा छन्। यो गाउँको उर्वर जमिन अन्नबालीमा प्रख्यात छ, तर ४१ वर्षीय किसान सुरजलाल चौधरीले अन्नभन्दा घाँसखेतीलाई प्राथमिकता दिएका छन्। दस वर्षअघि दुई कट्ठा जमिनबाट सुरु गरेको घाँसखेती अहिले २४ कट्ठामा फैलिएको छ, जहाँ उनले नेपियर, सुपर नेपियर, रेड नेपियर, मुलाटो, सितेरिया, सिडलेस किम्बु, बडहर, भटमासे, इपिलइपिल र बकाइना जस्ता १० थरी घाँस लगाएका छन्। वार्षिक १४ देखि १६ लाख रुपैयाँको घाँस बिक्रीबाट खर्च कटाएर आधा रकम बचत हुने गरेको उनी बताउँछन्। भुइँघाँस छ महिनापछि हटाएर धान रोपिन्छ, तर डाले घाँस बहुवर्षीय भएकाले बाह्रैमास रहन्छ। उनको घाँस दाङका लमही, राप्ती, गढवा, राजपुर, प्युठान, रोल्पा र सल्यानका पशुपालक किसानले किन्छन्। पशुसेवा प्राविधिक पृष्ठभूमिका सुरजले गैरसरकारी संस्थाको घाँसखेती कार्यक्रमबाट प्रेरणा पाएर यो व्यवसाय थालेका हुन्। सुरुमा दुई कट्ठामा गरेको परीक्षणले ४२ हजार कमाएपछि उनले खेती विस्तार गरे। अहिले उनको परिवारको मुख्य आम्दानीको स्रोत घाँसखेती बनेको छ। १३ जनाको संयुक्त परिवारलाई यो व्यवसायले आर्थिक स्थिरता दिएको छ। स्थानीय सहकारीमा बजार व्यवस्थापकको भूमिकाले पनि उनको घाँस बिक्रीमा सहजता थपेको छ। ‘सुरज डाले तथा भुइँघाँस उत्पादन’ नामको फर्म दर्ता गरी उनले व्यवसायलाई औपचारिक बनाएका छन्। परिवारले सूर्यमुखी फूल, बंगुर, कुखुरा र हाँस पालन पनि गर्छ। तीन वर्षअघि बनाएको आठकोठे पक्की घर र घरमै सञ्चालित एग्रोभेटले उनीहरूको मेहनत र समृद्धिको कथा झल्काउँछ। सुरज भन्छन्, “मेहनत गर्नेका लागि नेपालमा अवसरको कमी छैन, आफ्नै माटोमा सम्भावना खोज्नुपर्छ।”
