राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को स्थापना भएको आज (जेठ २९, २०८२) तीन वर्ष पुगेको छ। २०७९ असार ७ मा जन्मिएको यो पार्टी केवल संगठन होइन, जनताको अधुरो सपना र परिवर्तनको आकांक्षाको प्रतीक थियो। तर, तीन वर्षको यात्रामा हामी कहाँ पुग्यौं? के हामीले बोकेको सपना साकार भएको छ, कि केवल सत्ताको चमकमा अल्झिएका छौं? यो आत्मसमीक्षाको क्षण हो, जहाँ हामीले हाम्रा कमजोरी, उपलब्धि र भविष्यको मार्गलाई इमानदारीपूर्वक केलाउनुपर्छ। रास्वपाको जन्म सजिलो थिएन। हामीसँग न त सत्ता थियो, न संरचना, न त ठोस रणनीति। तर, हामीसँग थियो— निष्कलंक हृदय, शुद्ध आकांक्षा र अडिग विश्वास। हामीले भ्रष्टाचार, विभाजन र खोक्रा वादविरुद्ध वैकल्पिक राजनीतिको सपना देख्यौं। बोस्टनदेखि दार्चुलासम्म, हार्वर्डदेखि गाउँका गल्लीसम्म, हरेक नेपालीको अधुरो सपनालाई जोड्ने प्रतिबद्धता बोकेर हामी अघि बढ्यौं। हामीले सत्ता होइन, संवेदना खोज्यौं; वैचारिक घोषणापत्र होइन, साझा सपनाको ध्वजा उठायौं। तीन वर्षमा हामीले असाधारण उपलब्धिहरू हासिल गर्यौं— संसद्मा उपस्थिति, नीति निर्माणमा सहभागिता र जनतामाझ पहिचान। तर, यो यात्रामा हामीले धेरै अवसर पनि गुमायौं।
आत्मछलन र कमजोरी: हामीले आफ्ना कमजोरीलाई ताकत ठान्ने गल्ती गर्यौं। आलोचनालाई सिकाइको अवसर बनाउनुको सट्टा, तर्कको पिंजडामा थुन्यौं।
संगठनको कमजोरी: अनुशासन, जवाफदेहिता र पारदर्शिताको अभावले हाम्रो मेरुदण्ड कमजोर बन्यो। गुटबन्दी, संवादहीनता र व्यक्तिगत स्वार्थले हाम्रो साझा ध्येयलाई पछाडि पार्यो।
गोपनीयताको संकट: केन्द्रीय समितिका संवेदनशील निर्णयहरू मिडियामा चुहिए, तर हामी मौन बस्यौं। यो मौनताले कमजोरीको सन्देश दियो।
अवसरवाद: कतिपयले रास्वपाको सट्टा पुराना दलको छायाँ खोजे, अवसरको ढोका ढक्ढक्याए।
हामीले बिर्सियौं— सपना र नियतले मात्र पार्टी बन्दैन। संगठनको बल, नेतृत्वको स्फूर्ति र सामूहिक समझदारी चाहिन्छ। जनताले हाम्रो आशय होइन, परिणाममा विश्वास गर्छन्। स्वार्थ, असहिष्णुता र असंगठित संरचनाले हाम्रो यात्रालाई दलदलमा पुर्याएको छ। हामीले सभापति रवि लामिछानेको रिहाइको मागलाई स्वीकार गर्नु सजिलो हुन्थ्यो, तर हाम्रो नेतृत्व, कार्यकर्ता र समर्थकहरूबीचको झगडाले हामीलाई कमजोर बनायो। हामीले भरोसालाई भत्काउँदै गएका अन्य दलहरूको तुलनामा रास्वपाले कम मत पाएको थियो।
पुनर्जागरणको बाटो
हामी दोबाटोमा छौं। हाम्रो सपना अझै जीवित छ, तर हाम्रो संगठन कमजोर छ। अब हामीले आत्मसुधार र जवाफदेहिताको बाटोमा हिँड्नुपर्छ।
नागरिक सचेतना: हरेक तहमा सुशासन र कानुनी राज्यको तालिम अनिवार्य छ।
संवादको अभाव: अन्य दल र मिडियासँग खुला संवादको कमीले गलतफहमी र अविश्वास बढ्यो।
संस्थागत अनुशासन: स्पष्ट नेतृत्व र चेन अफ कमान्डको अभावले संगठन दिशाहीन बनेको छ।
सामूहिकतावाद: व्यक्तिगत ब्रान्डिङको लोभले साझा ध्येयलाई पछाडि पार्यो।
भविष्यको मार्ग
रास्वपाको भविष्य अब हाम्रो साहस र विवेकमा निर्भर छ। हामीले देखेको सपना— बीपी, पुष्पलाल, सुवर्णशमशेर, मदन भण्डारी र बाबुराम भट्टराईका अधुरा आकांक्षाहरूलाई जोडेर नयाँ नेपालको कथा लेख्ने जिम्मेवारी हाम्रै हो।
आत्मसुधार: हामीले आफ्ना कमजोरीहरूलाई जित्नुपर्छ। गुटबन्दी, संवादहीनता र अविश्वासको अन्त्य गर्नुपर्छ।
स्पष्ट नेतृत्व: नेतृत्वले निर्णय प्रक्रियालाई पारदर्शी बनाउनुपर्छ। असहमतिलाई सम्मान गर्नुपर्छ।
जवाफदेहिता: आर्थिक र सांगठनिक पारदर्शिता कायम गर्नुपर्छ।
सामूहिक प्रयास: साझा सपना र जिम्मेवारीलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।
अबको बाटो
रास्वपाको भविष्य सतही परिवर्तन होइन, सांस्कृतिक क्रान्तिको आधार बन्नुपर्छ। हामीले व्यक्तिपूजाबाट मुक्त भएर विचारलाई अमर बनाउनुपर्छ। हाम्रा योजनाहरूले जनताको मन र मत जित्नुपर्छ, न कि केवल सत्ताको चमक।
नागरिक सचेतना अभियान: हरेक वडा र पालिकामा जनचेतना कार्यक्रमहरू चलाउनुपर्छ।
सुशासन तालिम: तल्लोदेखि माथिल्लो तहसम्म सुशासन र कानुनी राज्यको गहिरो शिक्षा आवश्यक छ।
खुला संवाद: अन्य दल र मिडियासँग रचनात्मक संवादको पुल बनाउनुपर्छ।
संस्थागत सुधार: अनुशासन, पारदर्शिता र सामूहिकतावादलाई बलियो बनाउनुपर्छ।
निष्कर्ष
तीन वर्षको यो यात्राले हामीलाई धेरै सिकाएको छ। हामीले गल्तीहरूबाट पाठ सिकेर आत्मसुधार गर्नुपर्छ। रास्वपा केवल पार्टी होइन, जनताको विश्वास र सपनाको प्रतिबिम्ब हो। हामीले त्यो विश्वासलाई टुट्न दिनुहुँदैन। अब हाम्रो लक्ष्य हो— सपनालाई यथार्थ बनाउने, न कि सत्ताको बोझमा हराउने। हामी फेरि उठ्नुपर्छ, आत्मचिन्तन र साहसका साथ, किनभने इतिहास सधैं सत्यको पक्षमा लेखिन्छ।
लेखक क्रान्तिशिखा रास्वपा केन्द्रीय सदस्य तथा मनोसामाजिक परामर्शदाता हुन् ।
