“चीनले थाल्यो बेलिब्रिज निर्माण : दसैँअघि आपूर्ति कत्तिको सहज ?”

नेपाल–चीन जोड्ने प्रमुख व्यापारिक नाका रसुवागढीको मितेरी पुल बाढीले बगाएपछि त्यस क्षेत्रबाट हुने आपूर्ति ठप्प भएको छ। दसैँअघि नै यातायात सञ्चालनमा ल्याउने लक्ष्यसहित चीनले अस्थायी बेलिब्रिज निर्माण कार्य सुरु गरेको छ।

नेपालस्थित चिनियाँ दूतावासले आइतबार सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत बेलिब्रिज निर्माण भइरहेको जानकारी दिएको छ। यसले चाँडपर्वअघि आपूर्ति पुनः सञ्चालन हुने आशा जगाएको छ। भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयले पनि दसैँअघि नै यातायात सञ्चालनमा ल्याउने लक्ष्यसहित काम भइरहेको जनाएको छ।

व्यवसायीको आशंका

तर व्यवसायीहरू भने भौगोलिक जटिलता र वर्षाका कारण तोकिएको समयमा पुल निर्माण सम्पन्न भइ आपूर्ति सहज हुनेमा शंका व्यक्त गर्छन्। नेपाल राष्ट्रिय व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष मनोजबाबु श्रेष्ठका अनुसार बेलिब्रिज जडानको प्रक्रिया सहज छैन।

उनले भने, “पुल लामो र असहज स्थानमा छ। सजिलैसँग बेलिब्रिज राख्ने अवस्था छैन। त्यसअघि आधारभूत संरचना तयार गर्नुपर्छ। त्यसमा पनि अहिले वर्षाको समय भएकाले कार्यमा थप चुनौती छ।”

श्रेष्ठका अनुसार—even यदि बेलिब्रिज समयमै जडान भयो भने पनि त्यसबाट चाडपर्वका लागि आवश्यक वस्तु समयमै भित्र्याउन सकिने सम्भावना न्यून छ।

तातोपानी नाका प्रयोग असहज भएकाले चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा रसुवागढी नाका सञ्चालनमा नआउँदा व्यापार र आपूर्ति प्रभावित हुने उनको भनाइ छ।

---

रसुवागढी–तातोपानी नाकाको आयात स्थिति

भन्सार विभागका अनुसार चीनबाट नेपाल भित्रिने वस्तुको ठूलो हिस्सा रसुवागढी भन्सार हुँदै आउँछ।

• आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा रसुवागढी नाकाबाट ८० अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात भएको थियो,

  

• जबकि सोही अवधिमा तातोपानी नाकाबाट ४६ अर्ब ८९ करोड बराबरको वस्तु आयात भएको थियो।

पछिल्ला चार वर्षको तथ्यांकले पनि रसुवागढी नाकाबाट आयात बढी हुँदै आएको देखिन्छ:

निर्यातको सन्दर्भमा पनि रसुवागढी नाका प्रमुख छ। २०८१/८२ मा रसुवाबाट १ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ बराबरको निर्यात भएको छ भने तातोपानीबाट निर्यात शून्य रहेको छ।

---

तातोपानी हुँदै आयात सुरु

रसुवागढी नाका पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएपछि चीनको सिमानामा रोकिएका कन्टेनरहरू तातोपानी नाका हुँदै ल्याउन थालिएको व्यवसायी श्रेष्ठले बताए।

उनका अनुसार, कन्टेनरहरूलाई चीनतर्फबाट तातोपानीतिर डाइभर्ट गरिएको छ र ती तीन दिनमा नेपाली भन्सारसम्म आइपुग्नेछन्। तातोपानीदेखि काठमाडौं ल्याउन झण्डै १०–१२ घण्टा लाग्ने बताइएको छ। यद्यपि तातोपानीतर्फको बाटो सहज नभएको व्यवसायीहरूको गुनासो छ।

---

ठूलो आर्थिक क्षति : दाबी अझै आउँदै

असार २४ गतेको बाढीले रसुवागढीको मितेरी पुल र सडक संरचना पूर्ण रूपमा क्षति बनाएको थियो। गोसाईंकुण्ड गाउँपालिका–२ स्थित रसुवागढी क्षेत्रमा आएको बाढीले कन्टेनर, इभी, हाइड्रो उपकरण, औद्योगिक कच्चा पदार्थ, जुत्ता–चप्पल लगायतका वस्तु बगाएको छ।

व्यवसायी महासंघका अनुसार हालसम्म २९ करोड रुपैयाँ बराबरको बीमा दाबी परेको छ। महासंघ अध्यक्ष श्रेष्ठका अनुसार ५५ करोड रुपैयाँ बराबरको थप दाबी दर्ता गर्ने तयारी भइरहेको छ। उनका अनुसार, कूल १७ वटा कन्टेनर बगाएको पुष्टि भइसकेको छ।

ईभी, हाइड्रो, फलफूल बोकेका करिब ७० वटा गाडीमध्ये ३/४ वटा कन्टेनर पनि बगाएको बताइएको छ, तर सबै विवरण आउन अझै बाँकी रहेको बताइएको छ।

---

दसैँमा आपूर्ति प्रभावित नहुने दाबी

भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका सचिव केशवकुमार शर्माले दसैँअघि नै मितेरी पुलको स्थानमा बेलिब्रिज जडान गरी यातायात सञ्चालनमा ल्याइने बताएका छन्।

उनले भने, “चीन सरकारले बेलिब्रिज निर्माण सुरु गरिसकेको छ। दसैँभन्दा अघि नै सञ्चालनमा आउनेछ। त्यसैले चाडपर्वमा आवश्यक वस्तु आपूर्तिमा समस्या नआउनेछ।”

बिहीबार भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री देवेन्द्र दाहाल र नेपालका लागि चिनियाँ राजदूत चेन सोङबीचको भेटमा पनि बेलिब्रिज जडान गरी दसैँअघि यातायात सञ्चालन गर्ने सहमति भएको थियो।

त्यस्तै, बाढीले क्षति पुर्याएको स्याफ्रुवेँसी–रसुवागढी सडक खण्ड १३ दिनपछि एकतर्फी रूपमा सञ्चालनमा ल्याइएको छ। झण्डै ११ सय मिटर सडक बगाएपछि तत्काल मर्मत थालिएको थियो र आइतबारदेखि सञ्चालनमा आएको हो।

---

निष्कर्ष

दसैँजस्तो ठूलो चाड नजिकिँदै गर्दा रसुवागढी नाका अवरुद्ध हुनु नेपाली बजार, व्यवसाय र आपूर्ति प्रणालीका लागि चुनौतीपूर्ण छ। यद्यपि चीनले बेलिब्रिज निर्माण सुरु गरेको पुष्टि भइसकेको छ र नेपाली पक्षले पनि आपूर्ति सहज हुने दाबी गरिरहेको छ। तथापि, मौसम, भूगोल र समयसीमा जस्ता कारक तत्वहरूले वास्तविकतामा कस्तो असर पार्छ — त्यो निकट भविष्यमा स्पष्ट हुनेछ।