नेपाली कांग्रेसको शेखर कोइराला समूहका नेताहरूको बिहीबार विशालनगरमा बसेको बैठकले पार्टीको अनुशासन समितिले गरेको कारबाही अवैधानिक भएको ठहर गर्दै त्यसको प्रतिवाद गर्ने निर्णय गरेको छ। बैठकमा उक्त कारबाही पूर्वाग्रहपूर्ण र पक्षपातपूर्ण रहेको निष्कर्ष निकालिएको छ। शेखर समूहका नेता गुरु बरालले कारबाही अवैधानिक हुनुका चार कारण र प्रतिवादको रणनीति प्रस्तुत गरेका छन्।

कारबाही अवैधानिक हुनुका चार कारण

१. पार्टी नेतृत्वको सहमतिविपरीत निर्णय: केन्द्रीय समितिको बैठकपछि सभापति, दुवै उपसभापति र दुवै महामन्त्रीको सहमतिमा अनुशासन समितिको कुनै पनि निर्णय तत्काल बाहिर नल्याउने सहमति भएको थियो। तर, यो सहमतिविपरीत अनुशासन समितिले कारबाहीको निर्णय सार्वजनिक गरेको छ, जुन अवैधानिक छ।

२. पार्टी विधान र नियमावलीको उल्लंघन: नेपाली कांग्रेसको विधान र नियमावलीको धारा २८(१) अनुसार कुनै पनि पार्टी सदस्यविरुद्ध परेको उजुरी वा अनुशासन कारबाहीको विषय नियमावली जारी भएको ६ महिनाभित्र टुंग्याउनुपर्छ। तर, उजुरी परेको करिब अढाइ वर्षपछि यो कारबाहीको निर्णय आएको छ, जुन विधान र नियमावलीविपरीत छ।

३. पक्षपातपूर्ण र गुटगत प्रेरणा: यो कारबाही पक्षपातपूर्ण र गुट प्रेरित छ। यसको उद्देश्य पार्टीभित्रको एउटा समूहलाई किनारा लगाउने र पाखा पार्ने रहेको छ। यो कदमले पार्टीभित्रको आन्तरिक एकतामा आघात पुगेको छ।

४. अल्पमत-बहुमतको आधारमा निर्णय: अनुशासन समितिका पाँच सदस्यमध्ये दुई जनाले कारबाहीको निर्णयमा नोट अफ डिसेन्ट लेखेका छन्। यो निर्णय सहमति, विधान र नियमावलीको व्यवस्थाविपरीत छ। साथै, यो राजनीतिक अभिप्रेरणाबाट प्रेरित छ, जुन विधानको मर्म र भावनासँग मेल खाँदैन।

प्रतिवादको तीन चरणीय रणनीति

शेखर कोइराला समूहले कारबाहीको प्रतिवादका लागि निम्न तीन चरणको रणनीति तय गरेको छ:

१. सभापतिसँग संवाद: शेखर कोइराला लगायतका नेताहरूले पार्टी सभापतिलाई यो कारबाहीका सम्बन्धमा सहमति भएको कुरा स्मरण गराउँदै अनुशासन समितिको एकपक्षीय निर्णय अगाडि नबढाउन आग्रह गर्नेछन्। यो विषयमा उपसभापति र महामन्त्रीहरूसँग पनि छलफल गरिनेछ।

२. केन्द्रीय समितिमा पुनरावलोकन: अनुशासन समितिको यो कारबाही प्रस्तावमात्र हो, अन्तिम निर्णय होइन। यो प्रस्ताव केन्द्रीय समितिमा पुग्नेछ, जहाँ पुनरावेदनमाथि छलफल गरी पुनरावलोकन गरिनेछ। यो प्रक्रियामा समूहका नेताहरू सक्रिय रूपमा सहभागी हुनेछन्।

३. सालिन र सभ्य प्रतिवाद: पार्टीभित्र प्रतिस्पर्धी समूहलाई पेल्ने र पाखा लगाउने प्रयासको सभ्य र सालिन तरिकाले प्रतिवाद गरिनेछ। यो प्रतिवाद भेला, विज्ञप्ति वा अन्य उपयुक्त स्वरूपमा हुनेछ, जसको निर्णय समूहले पछि तय गर्नेछ।

रसुवागढी हाइड्रोपावर आयोजनाको सुरुङबाहेक अन्य संरचनामा भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीले व्यापक क्षति पुर्‍याएको छ। आयोजना प्रमुख सन्तोष अधिकारीले बाढीले बगाएर ल्याएको एउटा सानो गाडी नै हाइड्रोपावरको इनटेकभित्र छिरेको बताएका छन्।

असार २४ गते बिहान चीनको तिब्बत क्षेत्रबाट बगेर आएको केरुङ र लेन्दे खोलाको बाढी भोटेकोशीमा मिसिँदा गेग्रानसहितको विनाशकारी बाढी आएको थियो। सो बाढीले नेपाल–चीन जोड्ने मितेरी पुल भत्काएको छ भने टिमुरे भन्सार यार्डमा रहेका गाडीहरू बगाएको छ। जिल्ला प्रशासन कार्यालय रसुवाका अनुसार बाढीमा परेर ९ जनाको मृत्यु भएको छ भने कम्तिमा २० जना बेपत्ता छन्।

रसुवागढी हाइड्रोपावरका प्रमुख सन्तोष अधिकारीले अनलाइनखबरसँगको कुराकानीमा भने, “बिहान ३ बजे फ्ल्यास फ्लडको रूपमा पानी आयो। पूर्वानुमान नै थिएन किनभने यहाँ पानी परेको थिएन। हाम्रो हेडवर्क्स चीनको सीमासँगै जोडिएको छ, जम्मा ३०० मिटर तल छ। एकैचोटि माथिबाट आएको बाढीले मितेरी पुल बगायो र हेडवर्क्सको संरचनामा ठोक्कियो।”

उनले थपे, “हाम्रो डिजाइनमा १०० वर्षको बाढी स्तर (१७९६ मिटर टप लेभल) लाई आधार मानेको थियो, तर त्योभन्दा माथि पानी आयो। ओभरटप भएर इनटेकभित्र बालुवा, ढुंगा र एउटा सानो गाडीसमेत छिरेको छ।”

रन अफ रिभर प्रणालीमा आधारित रसुवागढी हाइड्रोपावरको सुरुङमा भने क्षति नपुगेको अधिकारीले बताए। तर, अन्य संरचनामा व्यापक क्षति भएको छ। “डिसेन्डरमा केही लेदो र ढुंगा छिरेको छ। बाहिरी संरचना, गेट कन्ट्रोल गर्ने पम्प हाउस, मोटर हाउस र सबै गेटहरूमा क्षति पुगेको छ,” उनले भने।

बाढी आएको समयमा अधिकारीसहितको कर्मचारी टोलीले जंगलमा गएर ज्यान जोगाएका थिए। पछि सुरक्षाकर्मीले उनीहरूको उद्धार गरेको थियो।

यो बाढीले रसुवागढी हाइड्रोपावरको सञ्चालनमा गम्भीर असर परेको छ। क्षतिको पूर्ण मूल्यांकन र मर्मत कार्यका लागि सम्बन्धित निकायसँग समन्वय भइरहेको आयोजना प्रमुखले जनाएका छन्।

 सिन्धुपाल्चोकको भोटेकोशी गाउँपालिका–२ कोदारीस्थित इकुमा बिहीबार बिहान खसेको पहिरोले अरनिको राजमार्ग पूर्णरूपमा अवरुद्ध भएको छ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय सिन्धुपाल्चोकका प्रमुख प्रहरी नायब उपरीक्षक रामेश्वर कार्कीका अनुसार बिहीबार बिहान ५ बजे इकुमा सडकमाथिबाट पहिरो खसेको र सडक तलसम्म भासिएको कारण राजमार्ग पूर्णरूपमा बन्द भएको हो। “माथिबाट पहिरो आएको छ, तलबाट सडक भासिएको छ। माटो थेग्ने पर्खाल नबनाई सडक खुलाउन कठिनाइ छ,” कार्कीले भने।

उनले सडक खुलाउने सम्बन्धमा सडक विभागसँग समन्वय भइरहेको जानकारी दिए। हाल सडक अवरुद्ध हुँदा सवारी आवागमन ठप्प भएको छ। सडक खुलाउन आवश्यक प्राविधिक व्यवस्थापन र मर्मत कार्य तीव्र गतिमा अघि बढाउन सम्बन्धित निकायसँग छलफल भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।

यो राजमार्ग नेपाल–चीन जोड्ने प्रमुख मार्ग हो, जसले गर्दा यसको अवरुद्ध हुँदा व्यापारिक र यातायात गतिविधिमा समेत असर परेको छ। स्थानीय प्रशासन र सडक विभागले पहिरो हटाएर सडक सुचारु गर्न प्राथमिकताका साथ काम गरिरहेको बताइएको छ।