सर्वोच्च अदालतका प्रस्तावित न्यायाधीश मेघराज पोखरेलमाथि संसदीय सुनुवाइ समितिको आइतबारको बैठकमा सांसदहरूले निष्पक्षता, राजनीतिक पक्षधरता र न्यायिक प्रणालीको प्रभावकारिताबारे प्रश्न उठाएका छन्। नेपाल बार एसोसिएसनका पूर्वअध्यक्षसमेत रहेका वरिष्ठ अधिवक्ता पोखरेललाई न्याय परिषद्ले सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीशमा सिफारिस गरेको छ।

नेकपा (माओवादी केन्द्र) का उपमहासचिव एवम् प्रतिनिधिसभा सदस्य जनार्दन शर्माले पोखरेलको विगतको राजनीतिक संलग्नतामाथि प्रश्न उठाए। उनले भने, “बारमा रहँदा तपाईंको भूमिका राजनीतिक पक्षधरतासँग जोडिएको छ। यस्तो पृष्ठभूमिमा तपाईंको न्यायाधीशको भूमिका साँच्चै निष्पक्ष होला त?” शर्माले पोखरेलले प्रस्तुत गरेका कार्ययोजनाको कार्यान्वयन कमजोर हुने विगतको अनुभव रहेको उल्लेख गर्दै ती योजनालाई प्रभावकारी बनाउने आधार मागे। साथै, तथ्य र प्रमाणविपरीत फैसला हुने नागरिक गुनासोलाई सम्बोधन गर्न उनले पोखरेलको जवाफ खोजे।

नेपाली कांग्रेसका सांसद जीवन परियारले न्याय प्रणालीमा ढिलासुस्ती भएको नागरिक गुनासो रहेको बताए। जनता समाजवादी पार्टीका सांसद प्रकाश अधिकारीले अदालतमा मुद्दाको चाप बढेको उल्लेख गरे। नेकपा (एमाले) की सांसद इश्वरी घर्तीले न्यायालयमा बिचौलियाको प्रभावबारे प्रश्न उठाइन्। उनले भनिन्, “न्यायालयमा बिचौलिया हुन्छन् कि हुँदैनन्? यदि हुन्छन् भने को हुन्? मध्यमवर्गको पहुँच नहुने र महँगो न्याय प्रणालीलाई कसरी सुधार गर्नुहुन्छ?”

नेपाली कांग्रेसका प्रमुख सचेतक श्यामकुमार घिमिरेले पोखरेलको कार्ययोजना राम्रो रहेको बताए तर न्याय प्रणाली निकै ढिलो भएको र सर्वोच्च अदालतमा वर्षौँसम्म मुद्दा अड्किने अवस्थालाई तोड्न आवश्यक रहेको जोड दिए। उनले शक्ति पृथकीकरणको सिद्धान्त उल्लङ्घन हुने प्रवृत्ति र कुनै इजलास विशेषको आधारमा फैसला हुने गुनासोलाई कसरी नियन्त्रण गर्ने भनी प्रश्न गरे।

पोखरेलले सुनुवाइका क्रममा आफू दबाब, प्रभाव र प्रलोभनबाट मुक्त भएर निष्पक्ष रूपमा निर्णय गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

मलेसियामा जारी एसीसी पुरुष यू–१६ इस्ट जोन कप २०२५ को तेस्रो खेलमा नेपालले इन्डोनेसियाविरुद्ध ५० ओभरमा ५ विकेट गुमाएर ४२० रनको विशाल योगफल बनाएको छ। टस हारेर पहिले ब्याटिङ गरेको नेपालले ओपनर प्रसिद्ध जैसीको शानदार शतकको सहयोगमा इन्डोनेसियालाई ४२१ रनको चुनौतीपूर्ण लक्ष्य दिएको छ। यो नेपालको उमेर समूहदेखि सिनियर टोलीसम्मको ५० ओभरको कुनै पनि प्रतियोगितामा बनाएको सर्वाधिक योगफल हो र यो प्रतियोगिताकै उच्च स्कोर पनि हो।

जैसीले ११४ बलमा १३२ रनको शतकीय पारी खेल्दै १५ चौका र १ छक्का प्रहार गरे। अर्का ओपनर परिमर्जन यादवले २८ बलमा ७१ रनको विस्फोटक पारी खेल्दै ४ चौका र ८ छक्का हाने। रौनक श्रीवास्तवले ७१ बलमा ८ चौका र २ छक्कासहित ८८ रन बनाए। जोय थापाले ४१ बलमा ५७ रनको योगदान दिए।

पहिलो विकेटका लागि जैसी र यादवले १३० रनको साझेदारी गरे। दोस्रो विकेट १५१ रनमा झरेपछि जैसी र रौनकले तेस्रो विकेटका लागि १४८ रनको महत्त्वपूर्ण साझेदारी गरे। इन्डोनेसियाका केतुत दर्मा पुत्राले २ विकेट लिए भने काभिन नीरज, महेन्द्र आजी र रेहान रिजाले १–१ विकेट लिए।

नेपालले यसअघिका दुवै खेलमा जित हासिल गरेको छ। पहिलो खेलमा सिंगापुरलाई ६ विकेटले र दोस्रो खेलमा जापानलाई ९ विकेटले पराजित गरेको थियो। समूह ‘ए’ मा सिंगापुर ४ खेलबाट ३ जितसहित ६ अंकका साथ शीर्ष स्थानमा छ भने २ खेलमा ४ अंकसहित नेपाल दोस्रो स्थानमा छ।

प्रतियोगितामा नेपालसहित १० टोली सहभागी छन्। समूह ‘ए’ मा नेपाल, सिंगापुर, इन्डोनेसिया, जापान र भुटान छन्। नेपालले आफ्नो समूह चरणको अन्तिम खेल जुलाई १ मा भुटानविरुद्ध खेल्नेछ।

खेमलाल हरिकला लामिछाने समाज कल्याण प्रतिष्ठानले पद्मश्री साहित्य पुरस्कार–२०८१ का लागि बसन्त बस्नेतको सिमसारासहित १५ साहित्यिक कृतिलाई प्रारम्भिक सूचीमा समावेश गरेको छ।

प्रारम्भिक सूचीमा परेका कृतिहरू

२०८१ मा प्रकाशित २०३ साहित्यिक पुस्तकमध्येबाट छानिएका १५ कृतिहरू निम्नलिखित छन्:

• अर्हत (उपन्यास) – शैलेन्द्र अधिकारी

• उरमाल (आख्यान) – छुदेन काविमो

• एउटा माथि नगरमा (कथासंग्रह) – रमेश क्षितिज

• छालबाटो (गैरआख्यान) – रमेश भुसाल

• प्रणाम सगरमाथा (नियात्रा) – भवानी खतिवडा

• प्रवासीको देश हुन्न (आख्यान) – पंचम अधिकारी

• पानीको परेड (कवितासंग्रह) – दिनेश अधिकारी

• बहुरुपी (कथासंग्रह) – श्रेयज सुवेदी

• रुदाने (उपन्यास) – टंक चौलागाईं

• स्व (उपन्यास) – सरस्वती प्रतीक्षा

• सिमसारा – बसन्त बस्नेत

• अन्य चार कृति (विवरण खुलाइएको छैन)

आगामी प्रक्रिया

प्रतिष्ठानले आगामी महिना यी १५ कृतिमध्येबाट पाँचवटालाई उत्कृष्ट संक्षिप्त सूचीमा समेट्ने जनाएको छ।

इंग्लिस क्लब चेल्सीले पोर्चुगिज क्लब बेनफिकालाई ४–१ को गोलअन्तरले पराजित गर्दै फिफा क्लब विश्वकपको क्वार्टरफाइनलमा स्थान बनाएको छ।

खेलको सारांश

खराब मौसमका कारण ढिलो सुरु भएको यो खेल आइतबार बिहान सम्पन्न भएको थियो। निर्धारित ९० मिनेटमा खेल १–१ को बराबरीमा सकिएपछि अतिरिक्त समयमा पुगेको थियो।

• निर्धारित समय:

  • ६४औँ मिनेटमा रीश जेम्सले गोल गर्दै चेल्सीलाई अग्रता दिलाए।

  • इन्जुरी समयमा बेनफिकाका एन्जल डिमारियाले पेनाल्टीमार्फत गोल गर्दै खेल बराबरीमा ल्याए।

• अतिरिक्त समय:

  • १०८औँ मिनेट: क्रिस नकुन्कुले गोल।

  • ११४औँ मिनेट: पेड्रो नेटोले गोल।

  • ११७औँ मिनेट: कायरन ड्युजबरी–हलले गोल।

  • बेनफिकाका जियानलुका प्रेस्टानीले ९१औँ मिनेटमा रातो कार्ड पाएपछि बेनफिका १० खेलाडीमा सीमित।

अन्य नतिजा

गएरातिको अर्को प्रिक्वार्टरफाइनल खेलमा ब्राजिलियन क्लब पाल्मेइरासले बोटाफोगोलाई १–० ले हरायो। अब क्वार्टरफाइनलमा चेल्सी र पाल्मेइरासबीच प्रतिस्पर्धा हुनेछ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले आइतबार (असार १५) का लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर तोकेको छ। तल उल्लिखित दरहरू प्रति एकाइ मुद्राको नेपाली रुपैयाँमा आधारित छन् (जापानी येन र साउथ कोरियन वनको हकमा १० र १०० एकाइमा):

नेकपा एमालेका मुख्य सचेतक महेश बर्तौलाले सर्वोच्च अदालतका प्रस्तावित न्यायाधीश मेघराज पोखरेललाई न्यायाधीश पदमा नियुक्त नहुन सुझाव दिएका छन्। पोखरेलको विगतको सक्रिय राजनीतिक संलग्नता र व्यापारिक घरानाबाट प्रभावित भएको भन्दै बर्तौलाले संसदीय सुनुवाइ समितिको बैठकमा उनलाई यो प्रक्रियाबाट अलग हुन आग्रह गरेका हुन्।

पोखरेलले बैठकमा आफ्ना योजना प्रस्तुत गरेपछि बर्तौलाले भने, “मेरो व्यक्तिगत मत यो छ कि तपाईं यो प्रक्रियाबाट अलग हुनु उपयुक्त हुन्छ। तपाईं अगाडि नबढेर बाहिरिनुहोस्, यो मेरो व्यक्तिगत सुझाव हो।”

बर्तौलाले पोखरेलमाथि व्यवसायिक घरानाको प्रतिनिधित्व गर्दै एक बैंकको सञ्चालक बनेको आरोप लगाए। उनले भने, “तपाईं राजनीतिक आवरणमा विभिन्न जिम्मेवारीमा रहनुभए पनि तपाईंको मनोवृत्ति चर्चित व्यापारिक घरानाहरूबाट बढी प्रभावित छ भन्ने प्रश्न उठेको छ। यो कुरा कानुन, न्यायिक र व्यवसायिक क्षेत्रमा तपाईंका बारेमा चर्चा हुन्छ। तपाईं व्यापारिक घरानाप्रति बफादार भएर वकालत गर्नुभएको र उनीहरूकै प्रतिनिधिको रूपमा काम गर्नुभएको भन्ने बुझाइ छ। यो गलत हो भनी तपाईं कसरी प्रमाणित गर्नुहुन्छ?”

बर्तौलाले कार्यवाहक प्रधानन्यायाधीश हरिकृष्ण कार्कीविरुद्ध तत्कालीन सर्वोच्च बारका अध्यक्षका रूपमा पोखरेलले प्रश्न उठाएको र व्यापारिक हितका लागि काम गरेको दाबी गरेको स्मरण गरे। उनले प्रश्न गरे, “प्रस्तावित न्यायाधीश बन्ने बित्तिकै सात महिनाअघिको प्रतिबद्धता च्यातेर हिँड्न मिल्छ? यदि तपाईंले यस्तो गर्नुभयो भने भविष्यमा न्यायिक क्षेत्रमा विचलन आउँदैन भन्ने कुराको ग्यारेन्टी कसरी हुन्छ? के हामी वकिलहरूले पद पाउनासाथ जे पनि गर्न मिल्छ भन्ने मानक स्थापित गर्न खोजेका हौँ?”

पोखरेलले सुनुवाइ समितिमा आफ्ना योजना प्रस्तुत गर्दै सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीशमा अनुमोदन भएमा राजनीतिक पहिरन त्याग्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागले लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका १२ जिल्लामा भारीदेखि धेरै भारी वर्षाको सम्भावना रहेको चेतावनी जारी गरेको छ। मनसुन सक्रिय भएकाले यी क्षेत्रमा असार १६ गतेसम्म उच्च सतर्कता अपनाउन विभागले आग्रह गरेको छ।

प्रभावित जिल्लाहरू

• लुम्बिनी प्रदेश: बाँके, बर्दिया, दाङ

• कर्णाली प्रदेश: सुर्खेत, दैलेख, सल्यान

• सुदूरपश्चिम प्रदेश: बैतडी, डडेलधुरा, डोटी, अछाम, कैलाली, कञ्चनपुर

अन्य प्रदेशका पहाडी भूभागका एक–दुई स्थानमा पनि भारी वर्षाको सम्भावना छ।

हालको वर्षाको अवस्था

गत २४ घण्टामा सबैभन्दा धेरै वर्षा मापन भएका स्थानहरू:

• प्युठान, स्याउलीबाङ: १२०.२ मिलिमिटर

• सिन्धुपाल्चोक, गोब्रे स्टेसन: १०२.६ मिलिमिटर

• कञ्चनपुर, हनुमाननगर: १०२.४ मिलिमिटर

सतर्कता र सुझाव

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले बाढी, पहिरो र डुबानको जोखिमका कारण निम्न सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ:

• नदी र खोल्सा नजिकका क्षेत्रमा नजान।

• सडक र हवाई यातायात प्रभावित हुन सक्ने भएकाले मौसमको अद्यावधिक जानकारी र सडकको अवस्था बुझेर मात्र यात्रा गर्न।

• पूर्वतयारी र पूर्वकार्यमा ध्यान दिन।

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र तान्जानियाका उपराष्ट्रपति डा. फिलिप एम पाङ्गोबीच आज भेटवार्ता भएको छ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ‘विकासका लागि वित्त (फाइनान्सिङ फर डेभलपमेन्ट)’ चौथो अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा सहभागी हुन स्पेनको औपचारिक भ्रमणमा जाने क्रममा कतारको दोहास्थित हमाद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उनीहरूबीच भेटवार्ता भएको हो।

भेटका क्रममा नेपाल र तान्जानियाबीचको आपसी सम्बन्धका विविध पक्षहरूबारे छलफल भएको छ। भेटवार्तामा प्रधानमन्त्रीका मुख्य सल्लाहकार विष्णुप्रसाद रिमाललगायतको सहभागिता थियो।

पर्वतको फलेवास नगरपालिका–८ नेपानेमा गएराति भएको जीप दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु भएको छ भने दुई जना घाइते भएका छन्।

लमाएखोलाबाट फलामखानीतर्फ जाँदै गरेको ग१ज ६९७ नम्बरको जीप सडकबाट करिब १५० मिटर तल खस्दा फलेवास–८ ठानामौलाका ३९ वर्षीय डोलबहादुर क्षेत्रीको मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी निरीक्षक रामप्रसाद सापकोटाले जानकारी दिए।

गम्भीर घाइते भएका क्षेत्रीको गण्डकी मेडिकल कलेज, पोखरामा उपचारका क्रममा मृत्यु भएको हो। दुर्घटनामा फलेवास–७ का ३४ वर्षीय विक्रम सुनार र फलेवास–८ ठानामौलाका ३३ वर्षीय सुरज सुनार घाइते भएका छन्।

घाइते दुवैको गण्डकी मेडिकल कलेज, पोखरामा उपचार भइरहेको छ। उनीहरूको स्वास्थ्य अवस्था खतरामुक्त रहेको र दुर्घटनाको कारणबारे अनुसन्धान जारी रहेको प्रहरी निरीक्षक सापकोटाले बताए।

 असार दोस्रो सातासम्म देशभर कुल खेतीयोग्य क्षेत्रको १५.६ प्रतिशतमा मात्र धान रोपाइँ भएको छ। कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयअन्तर्गतको कृषि विभागले शुक्रबार (असार १३) सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार कुल १३ लाख ९१ हजार ३२१ हेक्टर खेतीयोग्य क्षेत्रमध्ये २ लाख १७ हजार २८९ हेक्टरमा मात्र रोपाइँ सम्पन्न भएको छ।

गत वर्ष असार १४ सम्म १७.२ प्रतिशत रोपाइँ भएकोमा यस वर्ष सोही अवधिमा १.६ प्रतिशतले कम अर्थात् १५.६ प्रतिशत मात्र रोपाइँ भएको छ।

प्रदेशगत रोपाइँको अवस्था

• सुदूरपश्चिम प्रदेश: कुल खेतीयोग्य क्षेत्रको ४५.५ प्रतिशतमा रोपाइँ सम्पन्न।

• कर्णाली प्रदेश: ३९.१ प्रतिशत।

• बागमती प्रदेश: २०.५ प्रतिशत।

• कोशी प्रदेश: १४.३ प्रतिशत।

• गण्डकी प्रदेश: १३.८ प्रतिशत।

• लुम्बिनी प्रदेश: ९.७ प्रतिशत।

• मधेस प्रदेश: ३.९ प्रतिशत (सप्तरी, रौतहट र महोत्तरी जिल्लाको विवरण आउन बाँकी)।

कृषि विभागले मधेस प्रदेशका केही जिल्लाबाट विवरण प्राप्त हुन बाँकी रहेको जनाएको छ।