धनुषा जिल्लाको श्रीजन प्रिया माध्यमिक विद्यालयले पछिल्लो समय विद्यार्थी संख्या र उपस्थितिमा गम्भीर ह्रासको सामना गरिरहेको छ, यद्यपि भौतिक संरचनाको विस्तारमा निरन्तर लगानी भइरहेको छ।
२०८० सालमा ५७० भन्दा बढी विद्यार्थी रहेको यो विद्यालयमा २०८२ सालसम्म आइपुग्दा विद्यार्थी संख्या घटेर जम्मा ३०६ मा झरेको छ। हालैको एक स्कूल दिनमा प्राथमिक तहका १०० विद्यार्थीमध्ये केवल ३५ जना मात्र उपस्थित थिए। यो चिन्ताजनक अवस्थाका पछाडि लामो समयसम्मको शिक्षक आन्दोलनका कारण विद्यालय बन्द, राजनीतिक हस्तक्षेप, समुदायसँगको कमजोर सम्बन्ध, आधारहीन अफवाहहरू र शिक्षाको गुणस्तरमा आएको ह्रास जस्ता कारणहरू जिम्मेवार छन्। विडम्बनापूर्ण रूपमा, वार्षिक ५० लाख रुपैयाँभन्दा बढी भवन निर्माण र संरचना विस्तारमा खर्च भइरहँदा कक्षाकोठाहरू लगभग खाली देखिन्छन्। स्थानीय बासिन्दा र नेताहरूले एकअर्कामाथि दोषारोपण गरिरहेका छन्, तर शिक्षाको गुणस्तर भने दिन प्रतिदिन खस्किँदै गएको छ।श्रीजन प्रिया माध्यमिक विद्यालय, धनुषाको एक प्रमुख शैक्षिक संस्था, विगतमा सयौं विद्यार्थीको पहिलो रोजाइ थियो। २०८० सालमा यहाँ ५७० भन्दा बढी विद्यार्थी भर्ना भएका थिए, जसले विद्यालयको लोकप्रियता र समुदायको विश्वासलाई झल्काउँथ्यो। तर, २०८२ सालसम्म आइपुग्दा यो संख्या ४६% भन्दा बढीले घटेर ३०६ मा झरेको छ। यो ह्रास प्राथमिक तहमा झनै स्पष्ट छ, जहाँ हालैको एक स्कूल दिनमा १०० विद्यार्थीमध्ये केवल ३५ जना मात्र उपस्थित थिए। यस्तो कम उपस्थितिले कक्षाकोठामा शिक्षण–सिकाइ प्रक्रिया प्रभावित भएको छ भने अभिभावकहरूमा पनि चिन्ता बढाएको छ। नियमित अनुपस्थितिले विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धि घटाएको छ, जसले दीर्घकालीन रूपमा उनीहरूको शैक्षिक भविष्यलाई जोखिममा पारेको छ।

म्युनिखको एलियान्ज एरेनामा जुन ८, २०२५ मा भएको यूईएफए नेसन्स लिग २०२५ को रोमाञ्चक फाइनलमा पोर्चुगलले स्पेनलाई पेनाल्टी सुटआउटमा ५-३ ले हराउँदै दोस्रो पटक उपाधि जित्यो।
२-२ को बराबरीपछि पेनाल्टीमा पुगेको खेलमा स्पेनका मार्टिन जुबिमेन्डी र मिकेल ओयारजाबालले गोल गरे पनि क्रिस्टियानो रोनाल्डोको हेडर र नुनो मेन्डेसको शानदार प्रहारले पोर्चुगललाई खेलमा फर्कायो। अतिरिक्त समयमा पनि बराबरी कायम रहेपछि पेनाल्टीमा डिओगो कोस्टाले अल्भारो मोराटाको प्रहार रोके, र रुबेन नेभेसले निर्णायक गोल ठोक्दै पोर्चुगललाई विजयी बनाए। रोनाल्डोको नेतृत्व र मेन्डेसको उत्कृष्ट प्रदर्शनले पोर्चुगलले इतिहास रच्यो, तर अतिरिक्त समयमा एक दर्शकको दुखद निधनले यो जितलाई मिश्रित बनायो।

नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा पछिल्लो समय नाटकीय घटनाक्रमले सबैको ध्यान खिचेको छ।
नेपाली कांग्रेस र नेकपा माओवादी केन्द्रबीचको गोप्य छलफल र समन्वयले राजनीतिक वृत्तमा तरंग ल्याएको छ। “देउवा–प्रचण्डको गोप्य” भेटघाट र सहकार्यले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई मात्र चिन्तित बनाएको छैन, उनलाई “बाइपास” गरिएको आभाससमेत भएको छ। संसदको अवरोध हटाउने बहानामा कांग्रेस र माओवादीबीच हिमचिम बढ्दा सत्तारुढ नेकपा एमालेका अध्यक्ष ओली “तर्सिएको” विश्लेषण राजनीतिक विश्लेषकहरूले गरेका छन्। यही क्रममा, गृहमन्त्री रमेश लेखकको विषयलाई लिएर कांग्रेस–माओवादी समीकरण बलियो बन्दै गएको देखिन्छ, जसले एमालेको चासो र प्रभाव घटाएको छ।

संसदको गाँठो र कांग्रेस–माओवादीको सक्रियता

पछिल्लो केही समययता संसदको अवरोधले नेपालको राजनीति तनावग्रस्त बनेको छ। यो गाँठो फुकाउने नाममा नेपाली कांग्रेस र माओवादी केन्द्रका नेताहरूबीच दर्जनौं छलफल भएका छन्। शीर्ष नेताहरू शेरबहादुर देउवा र पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ बीचको गोप्य भेटघाटदेखि मध्यम तहका नेताहरूको संवादले यो सहकार्यलाई थप रहस्यमयी बनाएको छ। सरकारको प्रमुख स्टेकहोल्डरको रूपमा माओवादी केन्द्र र उसकै गृहमन्त्री रमेश लेखकको विषय जोडिएकाले संसद खुलाउन कांग्रेसको सक्रियता स्वाभाविक देखिए पनि, यसले सत्तारुढ एमाले र सभामुखको भूमिकालाई छायाँमा पारेको छ। भिजिट भिसा प्रकरणमा अख्तियारको छानबिनपछि थप समिति बनाउने कांग्रेसको आश्वासनमा माओवादी सहमत भएपछि संसद खुलाउने बाटो खुलेको छ, तर यो समीकरणले नयाँ राजनीतिक समीकरणको संकेत गरेको छ।

ओलीको चिन्ता र शंका

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली यो तहको सक्रियताबाट झस्किएका छन्। उनले सार्वजनिक रूपमै कांग्रेस र माओवादीमाथि एमालेको एकता भाँड्ने र विपक्षी गठबन्धन बनाएर सत्तालाई कमजोर पार्ने षड्यन्त्र गरेको आरोप लगाएका छन्। “कांग्रेस र एमालेको एकता भाँड्न विपक्षी लागिपरेका छन्,” ओलीको यो भनाइले उनको चिन्ता र असुरक्षालाई प्रस्ट्याउँछ। माओवादीले कांग्रेससँग कुराकानी तीव्र बनाउँदा र गृहमन्त्री लेखकको राजीनामाको मागबाट पछि हट्दा ओली “बाइपास” भएको महसुस गरेका छन्। एमालेले यो “लसपस” लाई शंकाको दृष्टिले हेरेको छ, र ओलीले विपक्षीको कदमलाई नजिकबाट नियालिरहेका छन्।

सभामुख र एमालेको घट्दो चासो

संसद खुलाउने प्रयासमा कांग्रेस र माओवादीको सक्रियता बढ्दा सभामुख र नेकपा एमालेको चासो र प्रभाव भने घटेको देखिन्छ। सरकारको प्रमुख स्टेकहोल्डरको रूपमा माओवादी र गृहमन्त्री लेखकको विषयमा कांग्रेसको जोडले सभामुखको भूमिका ओझेलमा परेको छ। यो अवस्थाले स्वाभाविक रूपमा शंका उत्पन्न गरेको छ—के कांग्रेस र माओवादीबीच गृहमन्त्रीको बहानामा ठूलो राजनीतिक समीकरण बन्दै छ? विश्लेषकहरूका अनुसार, यो सहकार्यले एमालेलाई सत्तामा कमजोर बनाउने र नयाँ गठबन्धनको आधार तयार गर्ने सम्भावना देखिएको छ।

नयाँ समीकरणको संकेत?

कांग्रेस र माओवादीबीचको यो हिमचिमले नेपालको राजनीतिमा नयाँ समीकरणको संकेत गरेको छ। देउवा र प्रचण्डको गोप्य भेटघाट, संसद खुलाउने बहानामा भएको छलफल, र गृहमन्त्रीको विषयमा भएको सहमति पछाडि ठूलो राजनीतिक खेलको आशंका गरिएको छ। ओलीको चिन्ता र एमालेको शंकाले यो समीकरणलाई थप रोचक बनाएको छ। के यो सहकार्य संसदको गाँठो फुकाउने मात्रै हो, वा यसले सत्ताको समीकरणलाई नै परिवर्तन गर्छ? आगामी दिनमा यो गठजोडले नेपालको राजनीतिलाई कता लैजान्छ, सबैको चासोको विषय बनेको छ।

आईसीसी क्रिकेट विश्वकप लिग २ अन्तर्गत स्कटल्याण्डसँगको रोमाञ्चक खेलमा नेपाल मात्र २ रनले पराजित भएको छ।
स्कटल्याण्डले प्रस्तुत गरेको ३२४ रनको विशाल लक्ष्य पछ्याउने क्रममा नेपाल ५० ओभरमा ३२१ रन बनाउँदै अलआउट भयो। नेपालका लागि भीम सार्कीले सर्वाधिक ७३ रनको शानदार पारी खेल्दा सोमपाल कामीले ६७ र दिपेन्द्रसिंह ऐरीले ५६ रनको योगदान दिए। यद्यपि, अन्तिम क्षणमा स्कटल्याण्ड भाग्यमानी साबित भयो। नेपाल १८३ रनमा ६ विकेट गुमाएर संकटमा पर्दा दिपेन्द्र र सोमपालले सातौं विकेटका लागि १०५ रनको उत्कृष्ट साझेदारी गर्दै जितको आशा जगाए। तर, ४७औं ओभरमा दिपेन्द्र र ४८औं ओभरमा सोमपाल आउट भएपछि खेल करण केसी र सन्दीप लामिछानेको काँधमा आयो। अन्तिम ओभरमा ७ रन आवश्यक हुँदा करण स्ट्राइकमा थिए र स्कटल्याण्डका अनुभवी बलर सफिया शरिफले बलिङ गरे। पहिलो बलमा २ रन आए, दोस्रो बल डट भयो, तर तेस्रो बलमा करण क्याच आउट भए। त्यसपछि ३ बलमा ५ रन चाहिँदा ललित राजवंशीले ब्याट मिस गरे पनि बाइको १ रन लिँदै सन्दीपलाई स्ट्राइक दिए। सन्दीपले १ रन लिए, तर अन्तिम बलमा ललित बोल्ड हुँदा नेपाल २ रनले चुके। स्कटल्याण्डका म्याकेन्जी जोन्सले ३, सफिया शरिफ र माइकल लिस्कले २–२, तथा ब्रान्डन म्याकमुलेन र चार्ली कासेलले १–१ विकेट लिए।

यसअघि, स्कटल्याण्डले कप्तान रिची बेरिङटनको शतक र माइकल लिस्कको विस्फोटक फिनिसिङमा ५० ओभरमा ६ विकेट गुमाएर ३२३ रन बनायो, जुन नेपालले एसोसियट राष्ट्रविरुद्ध बेहोरेको सबैभन्दा ठूलो योगफल हो। बेरिङटनले ११४ बलमा ६ चौका र ४ छक्कासहित १०२ रन बनाएर रनआउट भए, भने लिस्क ६२ बलमा १२ चौका र ३ छक्कासहित ९६ रनमा अविजित रहे। ओपनर चार्ली टियरले ६८ रन जोडे। नेपालका करण केसीले १० ओभरमा २ मेडनसहित ७४ रन खर्चेर २ विकेट लिए, दिपेन्द्रसिंह ऐरीले ७ ओभरमा ३७ रन दिएर २ विकेट हात पारे, र ललित राजवंशीले १ विकेट लिए।

नेपालले यसअघि लिग २ मा स्कटल्याण्ड र नेदरल्याण्ड्सलाई हराएको थियो। हाल १५ खेलबाट १० अंकसहित नेपाल अंक तालिकामा छ, भने १७ खेलबाट २२ अंकसहित स्कटल्याण्ड अगाडि छ। लिग २ मा ८ एसोसियट टोली सहभागी छन्, र शीर्ष चार टोलीले सन् २०२७ को ओडिआई विश्वकप छनोटमा सोझै स्थान बनाउनेछन्।

२६ जेठ |बुटवलको सुप्रिम सहकारी ठगी अभियोगमा पुर्पक्षका लागि भैरहवास्थित जिल्ला कारागार, रुपन्देहीमा रहेका राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले काठमाडौं सरुवाको माग गरेको एक हप्ता बितिसक्दा पनि प्रक्रिया अघि नबढेपछि रास्वपाले सरकार र राज्य संयन्त्रमाथि गम्भीर आरोप लगाएको छ। पार्टीले राज्यले नियतवश दुख दिने मनसाय राखेको दाबी गर्दै यसको बदला लिने चेतावनी दिएको छ।

सरुवा माग र प्रक्रियामा ढिलाइ

लामिछानेले परिवार र पार्टीका नेताहरूसँग भेटघाट सहज हुने भन्दै रुपन्देहीबाट काठमाडौंस्थित डिल्लीबजार कारागार वा अन्य उपयुक्त कारागारमा सरुवाको माग गर्दै जिल्ला अदालत, रुपन्देहीमा निवेदन दिएका थिए। अदालतले उनको मागलाई सकारात्मक रूपमा लिँदै सरुवाका लागि आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाउन कारागार प्रशासनलाई पत्राचार गरेको थियो। तर, एक हप्ता बितिसक्दा पनि कारागार व्यवस्थापन विभागले कुनै निर्णय नगरेको र प्रक्रिया अड्किएको भन्दै रास्वपाले आक्रोश व्यक्त गरेको छ।

रुपन्देही कारागारले सरुवाका लागि विभागमा पत्र पठाएको भए पनि अन्तिम निर्णय नहुँदा लामिछाने अझै भैरहवामै छन्। काठमाडौंको कुन कारागारमा सरुवा गर्ने भन्ने स्पष्ट नभए पनि अदालतले सहजीकरणको संकेत दिएको थियो। यद्यपि, प्रशासन स्रोतका अनुसार, सर्वोच्च अदालतले बाहिर बसेर मुद्दा लड्ने माग अस्वीकार गरेपछि थुनामा रहने अवधि लम्बिने देखेपछि लामिछानेले सरुवा माग गरेका हुन्।

रास्वपाको आरोप र बदला लिने चेतावनी

रास्वपाले सरकार र राज्य संयन्त्रले जानाजान ढिलाइ गरेर लामिछानेलाई मानसिक र शारीरिक दुख दिने नियत राखेको आरोप लगाएको छ। पार्टीले यो ढिलाइलाई राजनीतिक पूर्वाग्रह र प्रतिशोधको संज्ञा दिँदै विज्ञप्तिमार्फत कडा आपत्ति जनाएको छ। “राज्यले हाम्रा सभापतिलाई अनावश्यक दुख दिने र प्रक्रियामा ढिलाइ गर्ने नियत राखेको स्पष्ट छ। यो अन्याय र ज्यादतीविरुद्ध हामी चुप बस्दैनौं, बदला लिएरै छाड्छौं,” रास्वपाको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

पार्टीले लामिछानेको सहकारी ठगी मुद्दालाई राजनीतिक रूपमा दुरुपयोग गरिएको दाबी गर्दै आएको छ। उनीहरूले सरुवा प्रक्रियामा भएको ढिलाइलाई सरकारको नियतवशको कदमका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। रास्वपाका नेताहरूले सभापतिलाई भेट्न र मुद्दाको तयारीमा सहजता ल्याउन काठमाडौं सरुवा आवश्यक रहेको तर्क गरेका छन्।

पृष्ठभूमि र सन्दर्भ

सहकारी ठगीको आरोपमा लामिछानेलाई जिल्ला अदालत, रुपन्देहीले पुर्पक्षका लागि थुनामा पठाएको थियो। सुप्रिम सहकारीका बचतकर्ताहरूबाट करोडौं रकम ठगी गरेको अभियोगमा उनीमाथि कास्की, काठमाडौं, रुपन्देही र चितवनका अदालतहरूमा मुद्दा चलिरहेको छ। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकाल (सन् २०२५, जनवरी २०) सुरु भएयता अमेरिकाले आप्रवासी नीतिमा कडाइ गरे जस्तै, नेपालमा पनि राजनीतिक नेताहरूमाथि कानुनी कारबाही तीव्र भएको सन्दर्भमा रास्वपाले सरकारको नियतमाथि प्रश्न उठाएको हो।

आगामी कदम

रास्वपाले लामिछानेको सरुवा प्रक्रिया तत्काल अघि नबढे सडक आन्दोलन र कानुनी लडाइँ दुवै गर्ने चेतावनी दिएको छ। पार्टीले यो मुद्दालाई आफ्नो वैकल्पिक राजनीतिक अभियानमाथिको अवरोधका रूपमा हेरेको छ। कारागार व्यवस्थापन विभागबाट निर्णयको प्रतीक्षा भइरहेको छ, तर ढिलाइको कारण स्पष्ट नभएको रास्वपाको भनाइ छ। यो विवादले राजनीतिक र कानुनी वृत्तमा थप बहस जन्माउने देखिन्छ।

२६ जेठ|अमेरिकाबाट अध्यागमन कानुन उल्लंघनको आरोपमा डिपोर्ट गरिएका ३७ जना नेपाली आइतबार मध्यराति त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरित भए।
चार्टर्ड विमानमार्फत काठमाडौं ल्याइएका उनीहरू मध्ये कोही रित्तो हात फर्किए भने कोही बोरा र प्लास्टिकका झोलामा सामान बोकेर बाहिरिए। वरिष्ठ अध्यागमन अधिकृत एवम् त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल अध्यागमन कार्यालयका प्रवक्ता अञ्जन न्यौपानेका अनुसार, फर्किनेमा ३२ पुरुष र ५ महिला छन्।

राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेपछि अमेरिकाले आप्रवासीहरूमाथि कडाइ गरेको छ। भिसा प्रक्रिया पूरा नगर्ने, भिसा अवधिभन्दा बढी बस्ने वा चालचलनमा समस्या देखिएकाहरूलाई नियन्त्रणमा लिएर आफ्नो देश फर्काउने नीति तीव्र पारिएको छ। गएराति फर्किएकाहरूलाई हत्कडी लगाइएको थियो वा थिएन भन्ने स्पष्ट छैन, तर अमेरिकाले अन्य देशका नागरिकहरूलाई हत्कडी र खुट्टामा नेल लगाएर फर्काएका समाचारहरू बाहिरिएका छन्। सन् २०२५ को जनवरी २० देखि मे महिनासम्म १४० जना नेपाली डिपोर्ट भइसकेका छन्, जसले अमेरिकाको कडा अध्यागमन नीतिलाई झल्काउँछ।

भारतमा कोभिड-१९ को संक्रमण तीव्र गतिमा फैलिरहेको छ, जहाँ शनिबार ३७८ नयाँ केस थपिएसँगै सक्रिय संक्रमितको संख्या ६,१३३ पुगेको छ, जसमध्ये केरलामा सबैभन्दा बढी १,९५० केस फेला परेका छन्।

२६ जेठ, काठमाडौं |ललितपुर महानगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्षको नीति, कार्यक्रम र बजेटलाई सहभागितामूलक र प्रभावकारी बनाउन व्यापक छलफल र सुझाव संकलन अभियान सुरु गरेको छ।

वडा पिच्छे भेला, विषयगत समितिमार्फत सुझाव संकलनदेखि सरोकारवाला, विज्ञ र सांसदहरूसँगको छलफलले महानगरको तयारीलाई थप बलियो बनाएको छ।

सहभागितामूलक नीति निर्माणको पहल

महानगरले फरक-फरक क्षेत्रका आवश्यकता पहिचान गर्न र बजेटलाई समावेशी बनाउन वडास्तरीय भेला र छलफल आयोजना गरेको छ। प्रमुख चिरीबाबु महर्जनले भने, “सबैको आवाज समेट्न विज्ञ, जनप्रतिनिधि र सरोकारवालासँग छलफललाई तीव्रता दिएका छौं।”
उपप्रमुख एवं बजेट तर्जुमा समितिकी संयोजक मञ्जली शाक्य बज्राचार्यले नीतिलाई बलियो बनाउन चरणबद्ध छलफलको महत्वमाथि जोड दिइन्। “राम्रो नीतिले प्रभावकारी बजेट र कार्यक्रम सुनिश्चित गर्छ,” उनले भनिन्। प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत रेखादास श्रेष्ठले विविधतापूर्ण समुदाय र क्षेत्रलाई समेटेर सहभागितामूलक नीति बनाउन लागिएको बताइन्।
महानगरले सेवा प्रवाहमा डिजिटलाइजेसनलाई जोड दिएको छ, जुन प्रभावकारी साबित भएको छ। चालु आर्थिक वर्षका ३२४ नीतिमध्ये ८९% सम्बोधन गर्न सफल भएको प्रमुख महर्जनको दाबी छ।

सांसदको जोड: विपद् व्यवस्थापन र विकास

• उदयशमशेर राणा (ललितपुर-१, प्रतिनिधिसभा): नख्खु करिडोर निर्माणमा केन्द्रको बजेट अपर्याप्त भएको भन्दै महानगरको लगानी आवश्यक रहेको सुझाव। चक्रपथमा फ्लाईओभर निर्माणका लागि संघ, प्रदेश र स्थानीय तहबीच सहकार्यको खाँचो।

• प्रेमबहादुर महर्जन (ललितपुर-२, प्रतिनिधिसभा): वातावरण संरक्षण, शिक्षा, स्वास्थ्य र सार्वजनिक जग्गा संरक्षणलाई प्राथमिकता दिन जोड। जनताले महसुस गर्ने गरी सेवा प्रवाह गर्न सके सकारात्मक सन्देश जाने उनको भनाइ।

• रोशन कार्की (राप्रपा, सांसद): विपद् व्यवस्थापन र व्यवस्थित कर प्रणालीमा ध्यान दिन सुझाव। महानगरको कामको प्रशंसा गर्दै नीतिमा सुधारको खाँचो।

• रघुनाथ महर्जन (बागमती प्रदेश सांसद): असोजको बाढीबाट भएको क्षति सम्बोधन र युवालाई रोजगारी दिने नीतिगत व्यवस्था गर्न आग्रह।

सल्लाहकारको राय: दीर्घकालीन दृष्टिकोण

• सुरेन्द्र गोविन्द जोशी (शहरी विकास सल्लाहकार): दीर्घकालीन नीति र ल्याण्ड पुलिङसँग सम्बन्धित योजना ल्याएर महानगरलाई व्यवस्थित बनाउन जोड।

• लोकबहादुर खड्का (शिक्षा सल्लाहकार): पाँच वर्षे शहर शिक्षा योजनाले सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयबीचको खाडल पुर्ने। अभिभावक शिक्षा, अनुगमन र अभिलेखीकरणमा ध्यान दिन सुझाव।

• तारामान अमात्य (स्वास्थ्य सल्लाहकार): सडकमा बेचिने खानेकुराको गुणस्तर परीक्षणमा जोड।

विज्ञको सुझाव: सम्पदा र वातावरण संरक्षण

• पद्मसुन्दर जोशी (पानी व्यवस्थापन विज्ञ): ढुंगेधाराको संरक्षण र सम्पदाको महत्व युवालाई बुझाउने कार्यक्रम ल्याउन अनुरोध।

• प्रा.डा. पुष्पमान अमात्य (वनस्पति विज्ञ): ग्लोबल वार्मिङ न्यून गर्न बोटबिरुवा रोप्ने र ट्रिमिङमा ध्यान दिन सुझाव।

• वद्नलाल न्याछ्यो (अमूर्त सम्पदा विज्ञ): मूर्त र अमूर्त सम्पदा संरक्षणमा महानगरको प्रयासको प्रशंसा। गर्न मिल्ने र नमिल्ने कामको चेकलिस्ट बनाउन राय।

• सुरेश चौधरी (विपद् विज्ञ): १० वर्षे विपद् व्यवस्थापन योजना ल्याउन जोड।

• भरत थापा (प्रशासन विज्ञ): शुसासन र नागरिकको जीवन सहज बनाउने दीर्घकालीन नीति ल्याउन सुझाव।

थप सुझावहरू

• भरत केसी (ह्वीलचियर प्रयोगकर्ता): अपाङ्गता भएकाहरूका लागि खेलकुद प्रतियोगिता आयोजना गर्ने नीति बनाउन आग्रह।

• हिराकाजी महर्जन (नेपाल भाषा मंकाखल): भाषा नीति तयार गर्न सुझाव।

• प्रदीप बज्राचार्य (ललितपुर हस्तकला संघ): हस्तकला, काष्ठकला प्रवर्द्धन र बजारिकरणलाई प्राथमिकता दिन जोड।

ललितपुर महानगरपालिकाले यी सुझावलाई समेटेर समावेशी, दिगो र जनमुखी नीति, कार्यक्रम र बजेट ल्याउने प्रतिबद्धता जनाएको छ।

२६ जेठ, २०८२ “वक्त वक्त की बात” – हिन्दीको यो उखान क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट नेता मोहन वैद्य ‘किरण’को जीवनमा सटीक लाग्छ। कुनै बेला ज्यान हत्केलामा राखेर राज्यसत्ताविरुद्ध रणमैदानमा होमिएका यी जोदाहा योद्धा अचेल अस्पतालको आईसीयू शय्यामा जीवनको लडाइँ लडिरहेका छन्।

पाँच दशकदेखि निष्ठा र सिद्धान्तको राजनीतिमा अनवरत डुबुल्की मारिरहेका वैद्य ११ दिनदेखि अस्पतालको शय्यामा छन्। लामो समयदेखि दमको रोगले थलिएका क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी नेपालका महासचिव मोहन वैद्य ‘किरण’ सिकिस्त बिरामी भएको खबर उनको पार्टीले १० दिनसम्म गोप्य राख्यो। परिवारका सदस्य र पार्टीका एकाध नेताबाहेक उनलाई भेट्नेको सङ्ख्या निकै कम छ। उनैलाई आदर्श मानेर राजनीतिमा बामे सरेका कार्यकर्ताहरूलाई समेत यो कुराको अत्तोपत्तो थिएन।

शनिवारसम्म पनि स्वास्थ्यमा सुधार नआएपछि पार्टीले विज्ञप्ति जारी गर्दै वैद्य जेठ १५ गतेदेखि अस्पतालमा उपचाररत रहेको जानकारी दियो। समकालीन चल्तीको राजनीतिमा सक्रिय भएको भए उनको बिरामीको खबर लुकाउन खोजे पनि लुक्ने थिएन। तर, आज चुपचाप शय्यामा पल्टिएर जीवन पर्खिरहेका वैद्यको क्रान्तिकारी यात्रा र सङ्घर्षको गाथा अझै पनि प्रेरणादायी छ।

२६ जेठ, पोखरा | पोखरा महानगरपालिका वडा नम्बर १५, वन विज्ञान अध्ययन संस्थान नजिकै सडकमा एक युवकको शव फेला परेको छ।
रगताम्य अवस्थामा भेटिएको शवमा चोटका निशान र अनुहारमा आघातका स्पष्ट चिन्ह देखिएपछि स्थानीयले तत्काल प्रहरीलाई खबर गरेका थिए।घटनास्थलमा शवसँगै एउटा हथौडा पनि फेला परेको छ। शरीरमा हथौडा प्रहारका गहिरा चोटहरू देखिएकाले यो हत्याको घटना भएको प्रहरीको प्रारम्भिक अनुमान छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्कीका प्रवक्ता डिएसपी हरिबहादुर बस्नेतले भने, “बीच सडकमा उत्तानो परेको शव र हथौडा प्रहारका चिन्हहरूले हत्या भएको स्पष्ट संकेत गर्छ। तर, मृतकको पहिचान खुल्ने कुनै कागजात भेटिएको छैन।”

प्रहरीले बिहानैदेखि तालिमप्राप्त कुकुरको सहयोगमा अनुसन्धान सुरु गरेको छ। तर, मृतकको परिचय नखुलेको, स्थानीयले नचिनेको र नियमित देखिने व्यक्ति पनि नभएकाले घटना अझै रहस्यमय बनेको छ। डिएसपी बस्नेतका अनुसार, “अनुसन्धानमा कठिनाइ भइरहेको छ, तर हामी हरसम्भव प्रयास गरिरहेका छौं।”

बिहान ५ बजे प्रहरीलाई सडकमा शव फेला परेको सूचना प्राप्त भएको थियो। स्थानीयका अनुसार, साढे १ बजेसम्म मानिसहरू हिँडडुल गर्दा शव देखिएको थिएन। प्रहरीको अनुमान छ– घटना बिहान ४ देखि साढे ४ बजेबीचमा भएको हुन सक्छ। यद्यपि, राति नै हत्या भएको हुन सक्ने स्थानीयको आशंका छ।

प्रहरीले शवको पोस्टमार्टमपछि थप जानकारी प्राप्त हुने र अनुसन्धानले गति लिने विश्वास व्यक्त गरेको छ। घटनाको रहस्य खुल्ने अपेक्षासहित प्रहरीले गहन अनुसन्धान जारी राखेको छ।