पृथ्वी राजमार्गअन्तर्गत मुग्लिङ–काठमाडौं सडकखण्डमा पर्ने कृष्णभीरमा सडक पूर्ण रूपमा भासिएको छ ।  लामो समयदेखि पहिरोको जोखिममा रहेको उक्त क्षेत्रमा सडकको ठूलो हिस्सा भासिएर ध्वस्त भएको हो । सडक पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएपछि सडक विभागले यसको प्राविधिक अध्ययन प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ । विभागको प्राविधिक टोलीले सो स्थानको भौगोलिक अवस्था र सडक भासिनुको कारणबारे विस्तृत अध्ययन शुरु गरेको जनाएको छ । अध्ययनबाट प्राप्त हुने निष्कर्षका आधारमा सडकको पुनःनिर्माण तथा मर्मत कार्यलाई अगाडि बढाइने विभागले उल्लेख गरेको छ । सडक भासिएका कारण सो क्षेत्रमा यातायात आवागमन समेत प्रभावित भएको छ । भदौ १० गते रसुवा हुँदै आएको भोटेकोशी बाढी र धादिङ त्रिशूली नदीको कटानका कारण सडक पूर्ण रुपमा क्षतिग्रस्त भएको हो । 

चीन सरकारले नेपाललाई उपलब्ध गराएको ५० टन आपतकालीन राहत सामग्री आज काठमाडौं आइपुगेको छ । चिनियाँ जनमुक्ति सेनाको वायुसेनाका दुईवटा वाई–२० ठूला कार्गो विमानमार्फत उक्त सामग्रीहरू त्रिभूवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल ल्याइएका हुन् । राहत सामग्री हस्तान्तरणका लागि विमानस्थलमा आयोजित विशेष समारोहमा नेपालका लागि चिनियाँ राजदुत झाङ माओमिङ, नेपाल सरकारका विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्री महावीर पुन र सङ्घीय संसदका सदस्य धर्म केसीको उपस्थिति रहेको थियो । सो अवसरमा राजदुत माओमिङले राहत सामग्री औपचारिक रूपमा हस्तान्तरण गर्नुका साथै नेपाल आएका चिनियाँ उद्धार विशेषज्ञहरूलाई स्वागत गर्नुभयो । राहत सामग्रीसँगै चीनबाट चार जना सुरुङ उद्धार विशेषज्ञ र आवश्यक उद्धार उपकरणहरू समेत नेपाल आइपुगेका छन् । चीनको चेङ्दु सुआन्लियु अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट उडेका ती विमानहरू करिव तीन घण्टाको उडानपछि काठमाडौँ अवतरण गरेका थिए । प्राप्त सामग्रीहरूमा पाल, कम्मल, स्लिपिङ ब्याग, तयारी खाजा र प्राथमिक उपचार किट गरी कुल १३ हजार २ सय थान सामग्रीहरू रहेका छन्, जसको कुल वजन ५० टन रहेको छ ।

नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीले रसुवाका बाढीपीडितहरूको राहत तथा पुनस्र्थापनाका लागि प्रधानमन्त्री राहत कोषमा २५ लाख रुपैयाँ उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको छ । पार्टीका प्रवक्ता प्रकाश ज्वालाकाअनुसार प्राकृतिक विपद्बाट प्रभावित नागरिकहरूलाई तत्काल सहायता पु¥याउने उद्देश्यले सो रकम सहयोग गर्ने निर्णय भएको हो । नगद सहयोगका अतिरिक्त पार्टीले प्रभावित जिल्लाहरूमा आवश्यक राहत सामग्रीसमेत पठाउने तयारी गरेको छ । विपद्को यस घडीमा पीडित नागरिकलाई राहत उपलब्ध गराउनु पार्टीको दायित्व भएको उल्लेख गर्दै प्रवक्ता ज्वालाले उक्त निर्णय कार्यान्वयन प्रक्रिया अगाडि बढाइएको जानकारी दिनुभयो ।

भदौ १० गतेको भोटेकोशी बाढी र त्यसपछिको विपद्का घटनालाई दृष्टिगत गर्दै नेपाल प्रहरीले प्रधान कार्यालयमा ‘आपत्कालीन समन्वय केन्द्र’ स्थापना गरी कार्य शुरु गरिरहेको छ ।  प्रहरी महानिरीक्षकको प्रत्यक्ष निर्देशनमा स्थापित यस केन्द्रको नेतृत्व प्रहरी नायब महानिरीक्षक (डीआईजी) सुदर्शनप्रसाद कोइरालाले गरिरहनुभएको छ । नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता एवं प्रहरी नायव महानिरीक्षक अविनारायण काफ्लेकाअनुसार यस केन्द्रले विपद्का घटनामा परेका व्यक्तिको खोजतलास, शव व्यवस्थापन र उद्धार कार्यमा अन्तरनिकाय समन्वयको मुख्य भुमिका निर्वाह गरिरहेको छ । केन्द्रमा विभिन्न डेस्कहरू स्थापना गरी अस्पतालहरूमा संकलन भएका शवहरूको विवरण, तस्बिर तथा भिडियो संकलन गर्ने र पीडित पक्षसँग समन्वय गरी पहिचान खुलाउने कार्य भइरहेको छ ।  प्रवक्ता काफ्लेकाअनुसार केन्द्रले देशभरबाट बेपत्ता भएका व्यक्तिहरूको विवरण संकलन गरी त्यसको व्यवस्थित ‘डकुमेन्टेसन’ गरिरहेको छ। संकलित फोटो तथा भिडियोहरूलाई बेपत्ता व्यक्तिको विवरणसँग भिडान (म्याचिङ) गरी पहिचान गर्ने कार्यलाई प्राथमिकता दिइएको छ ।

उद्धार कार्यका लागि मेडिकल असिस्टेन्स र आवश्यक जनशक्ति परिचालनमा समेत यसै केन्द्रबाट समन्वय भइरहेको छ ।  अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा समेत प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) को नेतृत्वमा समन्वय अधिकृत तोकिएको छ । केन्द्रले प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, गृह मन्त्रालय, राष्ट्रिय आपत्कालीन कार्य सञ्चालन केन्द्र र राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्युनिकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणसँग निरन्तर समन्वय गरिरहेको छ ।  प्रहरीको पछिल्लो तथ्याङ्कअनुसार विपद्का कारण हालसम्म ६ सय ६९ वटा शव (अङ्गहरू समेत गरी) फेला परेका छन् । जसमा १४८ महिला, २६८ पुरुष, २२ बालिका, २० बालक र २११ वटा मानव अङ्ग रहेका छन् । फेला परेका शवमध्ये हालसम्म २० वटा पहिचान खुलेर आफन्तलाई हस्तान्तरण गरिएको छ ।  बेपत्ता हुनेहरूको संख्या २,३६२ पुगेको छ । जसमा १,५९१ स्वदेशी पुरुष, २६४ स्वदेशी महिला रहेका छन् भने ५२३ जना विदेशी नागरिक (२२३ पुरुष र ३०० महिला) बेपत्ता छन् । विपद्को समयमा २६ जना प्रहरी कर्मचारी समेत हराइरहेको केन्द्रले जनाएको छ । प्रहरीले हालसम्म २,३०१ जनाको घाइते अवस्थामा उद्धार गरेको छ । नुवाकोटमा ९ वटा होल्डिङ सेन्टर स्थापना गरी १ हजार जनालाई राखिएको छ भने धादिङमा पनि होल्डिङ सेन्टरहरू सञ्चालनमा ल्याइएको छ ।  नेपाल प्रहरीले हराएका र फेला परेका व्यक्तिहरूको विवरण नेपाल प्रहरीको आधिकारिक वेबसाइटमा उपलब्ध गराएको छ । नागरिकहरूले वेबसाइटमा राखिएका फोटो तथा भिडियोहरू हेरेर आफ्ना आफन्तको पहिचान गर्नसक्ने र त्यसपछि कानूनी प्रक्रिया पूरा गरी शव हस्तान्तरण गरिने प्रवक्ता काफ्लेले जानकारी दिनुभयो । 

त्रिशूली नदीमा आएको बाढीले सडक कटान गरेपछि काठमाडौं–मुग्लिङ सडकखण्ड पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको छ ।  भोटेकोशी हुँदै आएको बाढीका कारण त्रिशूली नदीको बहाव बढ्दा धादिङको कृष्णभीर क्षेत्रमा सडकको तल्लो भागबाट कटान भई सडक भासिएपछि यातायात ठप्प भएको हो । त्रिशूलीमा आएको तिब्र बहावले सडकको जगबाटै कटान शुरु गरेपछि सडक भासिएको र सवारी आवागमन असुरक्षित बनेको हो । आज बिहान केही समयका लागि सञ्चालनमा आएको यो सडकखण्ड पुनः कटान बढ्न थालेपछि पूर्ण रूपमा बन्द गरिएको छ । मुख्य राजमार्ग नै अवरुद्ध भएपछि गन्तव्यका लागि छुटेका सयौँ सवारी साधन र यात्रुहरू बीच बाटोमै अलपत्र परेका छन् ।

रसुवाको भोटेकोशीमा आएको भीषण बाढीपछि हालसम्म ७ सय ३४ शव फेला परेका छन् ।  राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्युनिकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणकाअनुसार बिहान ९ बजेसम्मको तथ्याङ्कअनुसार बाढीका कारण हालसम्म ७ सय ३४ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ भने २ हजार ४९८ जना अझै सम्पर्कविहीन रहेका छन् ।  प्राधिकरणकाअनुसार बाढी र पहिरोका कारण विभिन्न जिल्लामा गरी ७ सय ३४ जनाको शव फेला परेको छ । जसमध्ये सबैभन्दा बढी चितवनमा २ सय ५९ जनाको शव फेला परेको छ । । अन्य जिल्लाहरूमा नवलपरासी पूर्वमा १ सय ८४, नवलपरासी पश्चिममा ८२, गोरखामा ५८, नुवाकोटमा ५२, धादिङमा ५०, तनहुँमा ३६ र रसुवामा १३ जनाको शव फेला परेको छ । फेला परेका शवहरूमा विभिन्न मानव अङ्गहरूसमेत रहेको प्राधिकरणले जनाएको छ ।  अझै पनि २ हजार ४ सय ९८ जना व्यक्तिहरू सम्पर्कविहीन रहेका छन् । बेपत्ता हुनेहरूमा सुरक्षाकर्मी (नेपाल प्रहरी २७, नेपाली सेना ४५, सशस्त्र प्रहरी १३), भन्सार र अध्यागमनका कर्मचारी, जलविद्युत आयोजनाका ९ सय ३३ कामदार तथा ५ सय ८९ जना विदेशी नागरिक रहेका छन् । रसुवा, नुवाकोट र मकवानपुर जिल्लाबाट ठुलो सङ्ख्यामा स्थानीयहरू बेपत्ता भएको विवरण प्राप्त भएको छ । 
उद्धार कार्यका क्रममा हालसम्म ८ हजार १ सय ८६ जनाको जीवितै उद्धार गरिएको छ । उद्धार कार्यमा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका गरी कुल १९ हजार ८ सय ९५ सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ । जलविद्युत आयोजनाको सुरुङ्गमा थुनिएका २ सय ७९ जना र २ सय २७ जना विदेशी नागरिकको हेलिकप्टरमार्फत उद्धार गरिएको छ । बाढीमा परी घाइते भएका २४२ जनाको विभिन्न अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ ।  सरकारले प्रभावित क्षेत्रमा राहत वितरणलाई तिब्रता दिएको छ । रसुवा र नुवाकोटलाई १–१ करोड तथा धादिङलाई ५० लाख रुपैयाँ नगद राहत उपलब्ध गराइएको छ । साथै, प्रभावित १५ वटा पालिकालाई कुल ६ करोड ७५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ ।  राहत सामग्रीतर्फ हालसम्म ३७ ट्रक खाद्य तथा गैरखाद्य सामग्री र हेलिकप्टरमार्फत ७ उडान गरी अत्यावश्यक वस्तुहरू प्रभावित क्षेत्रमा पु¥याइएको छ । उत्तरगया र धुन्चे क्षेत्रमा मात्रै २ टन खाद्य सामग्री पठाइएको छ । सञ्चार सेवा अवरुद्ध भएका स्थानहरूमा सञ्चार सेटहरू समेत पठाइएको प्राधिकरणले जनाएको छ ।  पहिचान हुन नसकेका शवहरूलाई विभिन्न जिल्लाका २१ वटा अस्पतालमा सुरक्षित राखिएको छ । मृतकको पहिचानका लागि नेपाल प्रहरीको ‘डिजास्टर पोर्टल’ र प्राधिकरणको फेसबुक पेजमार्फत विस्तृत विवरण सार्वजनिक गरिएको छ । इन्धन आपूर्तितर्फ नुवाकोटका विभिन्न आयल स्टोरहरूमा ३६ हजार लिटर डिजेल र २४ हजार लिटर पेट्रोल मौज्दात रहेको छ । हवाई इन्धनको मौज्दात १४ हजार लिटर रहेको र हालसम्म २५ हजार लिटर खपत भइसकेको जानकारी दिइएको छ । 

मगर भाषा प्रष्ठिान, कास्कीले प्रतिष्ठानका २८ जना आजीवन सदस्यहरुलाई एक कार्यक्रम वीच सदस्यता प्रमाणपत्र वितरण गरिएको छ । मगर भाषा प्रतिष्ठान, कास्कीको १५ औं स्थापना दिवसको अवसरमा पोखरामा आयोजित आजीवन सदस्यता प्रमाणपत्र वितरण कार्यक्रम मार्फत सदस्यता प्रमाणपत्र वितरण गरिएको हो । प्रमुख अतिथि नेपाल मगरसंघ केन्द्रीय भाषिक उपाध्यक्ष हर्क आले मगर र मगर भाषा प्रतिष्ठान, कास्कीका अध्यक्ष यामबहादुर थापा मगरले संयुक्त रुपमा सदस्यता प्रमाण पत्र वितरण गर्नुभएको हो ।

उक्त अवसरमा बोल्नुहुँदै प्रमुख अतिथि आले मगरले भाषाको आप्mनै महत्व र पहिचान भएकोले शव्दद्धार महत्व झल्काउन नसक्ने बताउनुभयो । उहाँले मगर भाषा इतिहास, पहिचान र संस्कृति भएकोले यसको संरक्षण गर्नुका साथै पुस्ता हस्तान्तरण गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभायो । प्रतिष्ठान गठन गर्नुभएकोमा मगरले संस्थापक अध्यक्ष लोक वहादुर थापा मगरलाई सम्झनुहुँदै, धन्यवाद तथा आभार व्यक्त गर्नुभयो । कार्यक्रममा प्रतिष्ठानका सल्लाहकार द्धय फुल कुमारी थापा मगर, नरेश थापामगर र नेपाल मगर संघ कास्कीका सह–सचिव जीवन थापा मगरले पनि भाषा संरक्षणका लागि राज्यको पनि दायीत्व भएको उल्लेख गर्नुभयो । मगर भाषा प्रतिष्ठान कास्कीका अध्यक्ष याम बहादुर थापा मगरको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रम सचिव मिना थापा मगरले सञ्चालन गर्नुभएको थियो ।

भाद्र कृष्ण प्रतिपदाको पावन अवसरमा आज काठमाडौं उपत्यकासहित देशविदेशमा नेवार समुदाय र सम्पूर्ण नेपालीहरूले परम्परागत ऐतिहासिक पर्व गाईजात्रा (नेपाल भाषामा ‘सापारु’) भव्यता र धार्मिक निष्ठाका साथ मनाइरहेका छन् । बिहानैदेखि ऐतिहासिक वसन्तपुर दरबार क्षेत्र, हनुमानढोका, गद्दी बैठक र पाटन–भक्तपुरका प्राचीन गल्लीहरूमा जनसागर उर्लिएको छ । विगत एक वर्षभित्र दिवङ्गत भएका आफ्ना परिवारजनको आत्माको चीर शान्ति, सद्गति र स्वर्गारोहणको कामना गर्दै परिवारका सदस्यहरूले बालबालिकालाई गाई, श्रीकृष्ण, राधारानी, जोगी तथा विभिन्न देवी–देवताको भेषभूषामा सिँगारेर नगर परिक्रमा गराएका छन् । मृतकको आत्माले यमलोक जाने क्रममा वैतरणी नदी सजिलै पार गरोस् भन्ने धार्मिक विश्वासका साथ यो पर्व मनाइन्छ ।