“जाहेरी दिन आउँछु भनेका थिए, फर्किंदै फर्किएनन्।”
मानव तस्करहरूले अमेरिकाको सपना देखाउँदै लाखौं रुपैयाँ मात्र होइन, आत्मविश्वास र जीवनका उज्ज्वल सम्भावनाहरू समेत खोसे। तर, पीडितहरू मौन छन्— न त उजुरी गर्छन्, न त आफ्नो पीडा खुलस्त बोल्छन्। यो कथा हो, अमेरिकाको अवैध यात्रामा गएर डिपोर्ट भएका नेपालीहरूको, जसले सपनाको लोभमा जोखिमपूर्ण बाटो रोजे, तर हात लाग्यो निराशा र आर्थिक संकट।
ममताको यात्रा: उत्साहदेखि निराशासम्म
२ असार २०२५, त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल। दाङकी २३ वर्षीया ममता उत्साह र डरको मिश्रित भाव बोकेर अमेरिकाको सपनातर्फ पहिलो पाइला चाल्दै थिइन्। गाउँका दाजुभाइहरूले अमेरिकामा जीवन बदलेको कथा सुनेकी उनलाई यो यात्राले नयाँ बिहान ल्याउने विश्वास थियो। तर, पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय यात्रा र अवैध बाटोको जोखिमले उनको मनमा चिन्ता पनि उत्तिकै थियो।
साथीभाइले उनलाई अमेरिका जाने भन्दै खादामाला र अंकमालसहित बिदाइ गरे। तर, उनको हातमा बोर्डिङ पास थियो— दुबई को। बिचौलियाले १० लाख रुपैयाँ लिएर उनलाई भिजिट भिसामा दुबई हुँदै अमेरिका पुर्याउने आश्वासन दिएका थिए। यात्राको बाटो उनलाई पूर्ण रूपमा थाहा थिएन, तर बिचौलियाले सजिलै भनेका थिए, “दुबई–ब्राजिल–मेक्सिको हुँदै दक्षिण अमेरिका।”
इमिग्रेसन जाँचमा उनलाई “घुम्न जाने हो” भन्न र होटल बुकिङ देखाउन सिकाइएको थियो। डराउँदै लाइनमा उभिएकी ममताले अपेक्षाकृत सहजै जाँच पार गरिन्, सम्भवतः ‘भिजिट भिसा’ को सेटिङ पहिल्यै मिलाइएको थियो। तर, दुबई पुगेपछि उनको यात्रा जटिल बन्दै गयो।
जोखिमपूर्ण यात्रा: दुबईदेखि मेक्सिकोसम्म
दुबईको अबुधाबीमा उनलाई होस्टलमा राखियो, जहाँ केही नेपालीसहित अन्य विदेशी पनि थिए। केही सातापछि उनी ब्राजिल पुगिन्। प्रत्येक देशमा बिचौलियाले व्हाट्सएपमार्फत नयाँ सम्पर्क नम्बर पठाउँथे, र ती व्यक्तिहरूले उनलाई बस्ने ठाउँसम्म पुर्याउँथे। ममताले प्रहरीलाई बताएअनुसार, “देश कट्दैपिच्छे पैसा माग्थे, घरबाट त्यहीअनुसार पठाइदिन्थे।” विभिन्न मुलुक हुँदै उनी अन्ततः मेक्सिको पुगिन्।
मेक्सिको–अमेरिका सीमाको पर्खाल नाघेर उनी अमेरिकी भूमिमा प्रवेश गर्नासाथ अमेरिकी भन्सार तथा सीमा सुरक्षा (सीबीपी) का अधिकारीहरूले नियन्त्रणमा लिए। अमेरिकाको इमिग्रेसन एण्ड कस्टम इन्फोर्समेन्ट (आईसीई) ले उनलाई ६ महिना हिरासतमा राख्यो। अध्यागमन कानुन उल्लंघनको आरोपमा २६ जेठ २०२५ मा ममता सहित ३७ नेपाली चार्टर्ड विमानमार्फत काठमाडौं फर्काइए। विमानस्थलमा बिदाइका लागि भेट्न आएका साथीभाइको भीड अब थिएन, न त उनको मनमा कुनै अपेक्षा बाँकी थियो।
डिपोर्टको तथ्यांक र बढ्दो प्रवृत्ति
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प को दोस्रो कार्यकालमा अवैध आप्रवासीविरुद्ध कडा नीति लागू भएसँगै डिपोर्ट हुने नेपालीको संख्या ह्वात्तै बढेको छ। अध्यागमन विभागका महानिर्देशक गोविन्द रिजाल का अनुसार, ट्रम्पको पछिल्लो कार्यकालमा मात्र १७७ नेपाली डिपोर्ट भएका छन्। २०२५ को तथ्यांक यस्तो छ:
- जनवरी: ६ जना
- फेब्रुअरी: २० जना
- मार्च: ३० जना
- अप्रिल: २६ जना
- मे: ५८ जना
यसअघि सन् २०२१ मा ३५, २०२२ मा २२, २०२३ मा २४, र २०२४ मा ५२ नेपाली डिपोर्ट भएका थिए। हाल टेम्पोररी प्रोटेक्टेड स्ट्याटस (टीपीएस) खारेज भएकाले यो संख्या अझ बढ्ने सम्भावना छ। मानव बेचबिखन अनुसन्धान ब्यूरोका प्रवक्ता नरेन्द्र कुँवर का अनुसार, डिपोर्ट हुने अधिकांश नेपाली अवैध बाटोबाट अमेरिका प्रवेश गर्न खोज्नेहरू छन्, जसले ४५ लाखदेखि १.५ करोड रुपैयाँ सम्म खर्च गरेका छन्।
मानव तस्करीको जालो र पीडितको मौनता
डिपोर्ट भएकाहरूलाई विमानस्थलमै सोधपुछ गर्न मानव बेचबिखन अनुसन्धान ब्यूरो ले डीएसपी सुधीर राई को नेतृत्वमा १२ प्रहरी अधिकारी खटाएको थियो। ब्यूरोका प्रमुख एसएसपी कृष्ण पंगेनी भन्छन्, “कतिपयले छलफलका लागि फेरि आउने भने, तर आइतबारसम्म कोही आएनन्।” ब्यूरोले तयार पारेको प्रश्नावलीमा तस्करहरूको विवरण र ‘डंकी रुट’ मा दुर्व्यवहारको अवस्था सोधिएको थियो। तर, पीडितहरूले तस्करको पूरा विवरण खुलाउन मानेनन्।
रुकुमका निमेष को कथा पनि ममताको जस्तै छ। नयाँदिल्ली हुँदै ब्राजिल, कोलम्बिया, पानामा, होन्डुरस, ग्वाटेमाला र मेक्सिकोसम्मको पाँच महिने जोखिमपूर्ण यात्रामा उनले विषालु सर्प, लुटपाट र द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रको त्रास भोगे। मेक्सिको–अमेरिका सीमाको पर्खाल नाघ्ने क्रममा उनीसहित १० जना पक्राउ परे। एरिजोना मा हिरासतमा राखिएपछि उनी डिपोर्ट भए।
किन उजुरी दिंदैनन् पीडित?
डिपोर्ट भएकाहरूले ठूलो आर्थिक नोक्सानी बेहोरेका छन्। कसैले ६० लाख, कसैले ८० लाख डुबाए। रमेश भन्छन्, “घरखेत बेचेर, ऋण लिएर पैसा जुटाएँ। अब के बोल्ने? अमेरिका पुगेर आएको मान्छेले कसरी उजुरी गरोस्?” अनुसन्धानमा संलग्न अधिकारीहरूका अनुसार, तस्करहरूले असफल भएकालाई फेरि पठाइदिने आश्वासन दिने र बाटोमा ज्यान गुमाउनेको परिवारलाई समेत अवसर दिएको उदाहरणले पीडितहरू उजुरी गर्न हच्किन्छन्।
बोराको प्रतीक: संघर्ष र असफलता
डिपोर्ट भएर फर्किंदा अधिकांशसँग कपडा राख्ने झोला पनि थिएन। कोही बोरा, कोही प्लास्टिकको थैलो बोकेर आए। प्रहरीले “बाहिर मिडियाले फोटो खिच्छन्, आवश्यक छैन भने बोरा नलैजानू” भने पनि उनीहरूले मानेनन्। ती बोरामा हिरासतका कपडादेखि टिस्यू पेपरसम्म थिए, तर पीडितका लागि यो संघर्ष, विश्वास र मिहिनेतको प्रतीक थियो।
यो समाचार कुन क्याटेगरीमा पर्छ?
तपाईंले प्रदान गर्नुभएको सूचीका आधारमा यो समाचार निम्न क्याटेगरीहरूमा पर्छ:
- प्रवास (Diaspora): समाचारले अमेरिकामा अवैध रूपमा प्रवेश गर्न खोज्ने र डिपोर्ट भएका नेपालीहरूको कथा समेट्छ।
- अपराध (Crime): मानव तस्करी र अवैध अध्यागमनको मुद्दा अपराधसँग सम्बन्धित छ।
- समाज (Society): नेपाली युवाहरूको सामाजिक–आर्थिक अवस्था र तस्करीको प्रभाव समाजसँग जोडिन्छ।
- अन्तर्राष्ट्रिय (International): अमेरिका र अन्य मुलुकहरूको सन्दर्भले यो अन्तर्राष्ट्रिय समाचार हो।
- मानव बेचबिखन (Human Trafficking): समाचारले तस्करहरूको जालो र पीडितहरूको अनुभवलाई उजागर गर्छ, जुन यो उप–क्याटेगरीमा पर्छ (यद्यपि सूचीमा स्पष्ट रूपमा उल्लेख छैन, तर अपराधसँग सम्बन्धित छ)।
- रोजगार (Employment): यद्यपि समाचारले प्रत्यक्ष रूपमा रोजगारीका अवसरबारे बोल्दैन, तर अमेरिकाको सपनाले रोजगारीको खोजीमा जोखिम मोल्ने नेपाली युवाहरूको कथालाई अप्रत्यक्ष रूपमा समेट्छ।
निष्कर्ष
अमेरिकाको सपनाले नेपाली युवाहरूलाई जोखिमपूर्ण बाटोमा डोर्याएको छ, तर मानव तस्करहरूको जालो र कडा अध्यागमन नीतिका कारण अधिकांशको सपना चकनाचुर भएको छ। डिपोर्ट भएर फर्कनेहरूले ठूलो आर्थिक र भावनात्मक क्षति बेहोरे पनि तस्करविरुद्ध बोल्न हिम्मत जुटाउन सकेका छैनन्। यो कथा केवल ममता वा निमेषको मात्र होइन, सयौं नेपाली युवाहरूको साझा पीडा हो, जसले हामीलाई मानव तस्करीविरुद्ध सचेतना र कडा कानुनी कारबाहीको आवश्यकता झल्काउँछ।
